Afvalinjecties: de kilo’s komen binnen twee jaar na stoppen met de behandeling terug.

Wekelijkse afslankinjecties beloven spectaculaire resultaten, maar zodra de naalden stoppen, tekent zich een stille realiteit af.

In klinieken en op sociale media worden injecteerbare afslankmiddelen bejubeld als gamechangers. Maar nieuw bewijs suggereert dat zodra de behandeling eindigt, de met moeite verloren kilo’s veel sneller terugkomen dan veel mensen is voorgespiegeld.

De snelle terugval waar niemand over praat

Een grote review in The BMJ nam injecteerbare GLP‑1-agonisten onder de loep, zoals semaglutide – de stof achter merknamen als Ozempic en Wegovy. Onderzoekers van de Universiteit van Oxford bundelden gegevens uit 37 klinische studies, met in totaal meer dan 9.300 volwassenen die werden behandeld voor obesitas of overgewicht.

Gemiddeld gebruikten mensen de middelen ongeveer 39 weken en werden ze daarna nog zo’n 32 weken opgevolgd. Tijdens de behandelfase waren de resultaten indrukwekkend: patiënten verloren gemiddeld 8,3 kg, vaak met beperkte veranderingen in hun dagelijkse gewoonten.

Na het stoppen met de injecties kwamen mensen ongeveer 0,4 kg per maand weer aan en zaten ze in minder dan twee jaar weer bijna op hun startgewicht.

Die snelheid is belangrijk. Bij gewichtsverlies via leefstijlprogramma’s met voeding en beweging gaat het terugkeren van kilo’s meestal veel trager. De analyse suggereert dat gewichtstoename na het stoppen met GLP‑1-injecties bijna vier keer zo snel verloopt als na traditioneel leefstijlgedreven gewichtsverlies.

Van eerste prik tot volledig herstel van gewicht

Het patroon dat in de studies naar voren komt, is grofweg vergelijkbaar:

• Tijdens de behandeling: gemiddeld 8,3 kg verlies
  
• Binnen 12 maanden na stoppen: ongeveer 4,8 kg weer erbij
  
• Daarna: een gestage toename van rond 0,4 kg per maand
  
• Terug op baseline: ongeveer 1,7 jaar na de laatste injectie
  

Voor iemand die startte op 100 kg en met het middel naar circa 92 kg zakte, betekent dit traject dat die persoon binnen die 1,7 jaar weer rond 100 kg – of zelfs hoger – kan uitkomen als er verder niets verandert in het leven.

Deze middelen zijn zeer effectief zolang je ze gebruikt. De terugval begint wanneer het voorschrift stopt.

De hartgezondheidswinst die weer verdwijnt

GLP‑1-agonisten werden niet alleen verkocht als “afslankshots”. Studies lieten verbeteringen zien in meerdere markers die samenhangen met cardiovasculair risico. Tijdens de behandeling zien patiënten vaak een lagere bloeddruk, een daling van LDL (“slechte”) cholesterol en een betere bloedsuikercontrole.

De BMJ-review vond dat deze voordelen niet blijven bestaan zodra de injecties stoppen. Binnen ongeveer 1,4 jaar schuiven bloeddruk, cholesterol en andere cardiometabole waarden weer richting het niveau van vóór de behandeling.

Voor cardiologen en diabetesspecialisten is dat een waarschuwingssignaal. Velen hoopten dat de middelen langdurige bescherming konden bieden tegen hartinfarcten en beroertes, ook voorbij de periode van actief gewichtsverlies.

Wanneer het middel wegvalt, verdwijnen vaak zowel het lagere gewicht als de winst voor de hartgezondheid.

Betekent dit dat semaglutide heeft gefaald?

Het korte antwoord: nee. In klinische studies en in de praktijk helpen GLP‑1-agonisten veel mensen duidelijk om aanzienlijk gewicht te verliezen, vooral wie al jaren met diëten worstelt. Ze verbeteren ook de bloedsuikercontrole bij mensen met type 2-diabetes.

Het probleem zit in de verwachtingen. Cultureel en commercieel worden deze injecties behandeld als een snelle “oplossing” voor obesitas. De nieuwe analyse onderstreept dat obesitas zich eerder gedraagt als een chronische aandoening: wanneer de behandeling stopt, duwen de onderliggende biologie – en de omgeving – het gewicht weer omhoog.

Hongersignalen, beloningssystemen in de hersenen en de manier waarop het lichaam vet opslaat veranderen wanneer gewicht daalt. Het lichaam vecht vaak om terug te keren naar zijn “setpoint”. GLP‑1-agonisten helpen een deel van die drijfveren te overstemmen. Zodra ze wegvallen, laat de biologie zich opnieuw gelden, zeker als eetpatronen en activiteit niet mee veranderd zijn.

Afslankinjecties zijn krachtige hulpmiddelen, geen toverstaf. Zonder leefstijlverandering zijn de effecten tijdelijk.

De voedselomgeving blijft ons terugtrekken

Er is nog een speler in dit verhaal: het moderne voedselsysteem. Supermarkten vol ultrabewerkte snacks, goedkope fastfood op elke hoek en werkdagen die weinig tijd laten om te koken, sturen mensen richting een hogere calorie-inname.

Middelen kunnen de eetlust dempen, maar ze veranderen niet dat ongezonde opties vaak het meest zichtbaar, het handigst en het agressiefst vermarkt zijn. Wanneer de medicatie stopt, blijft die omgeving onveranderd, en keren oude prikkels en cravings terug.

Hoe artsen zeggen dat deze middelen écht gebruikt zouden moeten worden

Specialisten stellen steeds vaker dat injecteerbare afslankbehandelingen deel moeten uitmaken van een breder zorgpakket, in plaats van los te staan als cosmetische quick fix. Dat betekent: injecties combineren met ondersteuning rond voeding, beweging, slaap en mentale gezondheid.

Aanpak	Rol naast GLP‑1-injecties
Voedingsbegeleiding	Bouwt duurzame eetpatronen op vóór de medicatie stopt.
Beweegprogramma’s	Helpt spiermassa en energieverbruik te behouden en remt terugval.
Psychologische ondersteuning	Pakt emotie-eten en stressgerelateerde gewoonten aan.
Regelmatige monitoring	Maakt geleidelijke dosisaanpassingen mogelijk en helpt plannen voor het leven na de behandeling.

Sommige clinici spreken over een “kansvenster”: een periode waarin de eetlust lager is, cravings afnemen en mensen zich beter in staat voelen om routines te herdenken. Het doel is dat venster te gebruiken om gezondere, haalbare gewoonten in te bouwen die langer meegaan dan de medicatie.

De injectie kan de deur openen, maar langdurige gewichtscontrole hangt af van wat er verandert zolang die deur openstaat.

Wie kan baat hebben en welke risico’s meewegen

Niet iedereen die een afslankinjectie overweegt, zit in dezelfde situatie. Voor mensen met ernstige obesitas en complicaties zoals type 2-diabetes, slaapapneu of hoge bloeddruk kunnen de voordelen groot zijn, zelfs als er later weer wat gewicht bijkomt.

Voor anderen die slechts licht overgewicht hebben en snelle cosmetische verandering hopen, liggen de afwegingen anders. Bijwerkingen zoals misselijkheid, braken, diarree, constipatie en in sommige gevallen galblaasproblemen zijn allerminst triviaal. Langetermijnveiligheidsdata voorbij enkele jaren blijven bovendien beperkt.

Er is ook de financiële kant. Deze middelen zijn duur en in veel zorgsystemen worden ze ofwel gerantsoeneerd of uit eigen zak betaald. Als het gewicht kort na stoppen terugkomt, dringt zich de vraag op: huren mensen in feite een lager lichaamsgewicht?

Een realistisch scenario voor iemand met injecties

Neem een 45-jarige met obesitas en hoge bloeddruk. Die start met wekelijkse injecties, verliest 10–12% van het lichaamsgewicht in negen maanden en ziet bloeddruk en cholesterol verbeteren. De persoon voelt zich energieker, gewrichten doen minder pijn en dagelijkse taken gaan makkelijker.

Als diegene ondertussen met een diëtist werkt, de meeste dagen gaat wandelen en de boodschappen aanpast terwijl de eetlust lager is, kan een aanzienlijk deel van het verlies later behouden blijven. Leunt iemand daarentegen volledig op de prik en blijft de rest onveranderd, dan suggereren de data dat het merendeel van het gewicht – en veel van de cardiovasculaire winst – binnen een paar jaar na stoppen weer terugsluipt.

Kernbegrippen die vaak verwarring veroorzaken

Enkele termen rond deze middelen kunnen verwarrend zijn:

• GLP‑1-agonist: een middel dat een natuurlijk darmhormoon nabootst, waardoor mensen zich sneller verzadigd voelen en de maaglediging vertraagt.
  
• Jojo-effect: de herhaalde cyclus van afvallen en weer aankomen, vaak gezien na strikte diëten of kortdurende behandelingen.
  
• Cardiometabole gezondheid: een bundel factoren zoals bloeddruk, cholesterol, bloedsuiker en tailleomtrek die samen het risico op hart- en vaatziekten en diabetes bepalen.
  

Vanuit die invalshoek sluit de nieuwe BMJ-review de deur niet voor afslankinjecties. Ze toont waar ze passen: als één onderdeel van een lange, vaak moeilijke weg, en niet als één definitieve oplossing die eindigt zodra de laatste naald in de prullenbak verdwijnt.