Je sluit de nieuwsapp af en staart naar de muur. Er was ergens een bomaanslag op een plek waar je nog nooit bent geweest, een video van mensen die wegrennen, een huilend kind met stof in haar haar. Even voel je een draai in je maag. En dan… niets. Je scrolt opnieuw, bijna op automatische piloot, en de volgende tragedie voelt vreemd vlak, alsof het in een videogame gebeurt en niet in het echte leven.
Je merkt dat je koffie flauw smaakt. Je borst voelt strak, maar tegelijk leeg. Je bent niet echt verdrietig, niet boos, en ook niet oké. Gewoon… uitgeschakeld.
Je vraagt je af wanneer die schakelaar is omgegaan.
Wanneer het nieuws je gevoelens op ‘mute’ zet
Er komt een punt waarop schokkend nieuws je niet langer doet opschrikken, maar je juist verdooft. In het begin komt elke kop binnen als een klap: overstromingen, schietpartijen, oorlogen, branden. Je lichaam reageert met een schok van angst, een adrenalinerush, misschien zelfs tranen.
Na weken of maanden verandert er iets. Je leest de verhalen nog steeds, je kijkt de clips nog steeds, maar je emotionele reactie voelt gedempt-alsof de volumeknop in je brein omlaag is gedraaid. Je denkt: “Dit is verschrikkelijk,” maar het gevoel raakt je hart niet echt.
In die ruimte tussen gedachte en emotie nestelt emotionele gevoelloosheid zich stilletjes.
Neem een herkenbare avond. Je zit op de bank, half naar een serie te kijken terwijl je door social media scrolt. Er verschijnt een livevideo uit een conflictgebied. Je tikt erop. Mensen schreeuwen in een taal die je niet begrijpt, de camera schokt, sirenes op de achtergrond.
Je kijkt 30 seconden, misschien een minuut, tot het te veel wordt. Je klikt weg, gaat naar een meme-account, gniffelt om een kat die iets belachelijks doet. Twintig seconden later heeft je brein een whiplash van horror naar humor. En dan herhaal je die cyclus meerdere keren zonder erbij na te denken.
Onderzoekers noemen dit doomscrolling, en studies koppelen zware blootstelling aan crisissnieuws aan meer angst, slaapproblemen en symptomen die in de buurt komen van posttraumatische stress. Maar aan de oppervlakte voel je je misschien gewoon: “mwah”.
Wat er gebeurt, is dat je zenuwstelsel je probeert te beschermen tegen overbelasting. Elk verontrustend nieuwsbericht triggert een stressreactie, ook al ben je fysiek veilig op je sofa. Na verloop van tijd wordt die herhaalde activatie te duur. Je brein begint je emotionele reacties af te dempen om je gewoon te laten functioneren.
Hier komt secundaire traumatisering (vicarious trauma) in beeld. Je bent niet in het rampgebied, maar je geest absorbeert angst, machteloosheid en shock via schermen en verhalen. Het stapelt zich langzaam op, als stof in een kamer die je nooit echt grondig schoonmaakt.
Misschien klap je niet in door één grote gebeurtenis. Je draagt gewoon een stille zwaarte mee, een kleinere capaciteit om volledig te voelen-zeker rond pijn. Zo hoopt het zich op. Stilletjes.
Hoe secundaire traumatisering je dagelijkse leven binnensluipt
Een concrete manier om jezelf te beschermen is een “nieuwscontainer” voor je dag te maken. Dat betekent dat je een beperkte tijd en plek kiest om nieuws te consumeren, in plaats van het in elk leeg moment te laten binnenlekken. Je kan jezelf bijvoorbeeld 15 minuten ’s ochtends gunnen met een betrouwbare nieuwssite, en nog eens 10 minuten in de vroege avond.
Buiten die vensters open je geen nieuwsapps en klik je niet op breaking alerts. Je kan zelfs nieuwsiconen van je startscherm halen, of pushmeldingen helemaal uitzetten. Plots beukt de pijn van de wereld niet meer willekeurig op je zenuwstelsel in.
Je bent nog steeds geïnformeerd. Je staat alleen niet voortdurend emotioneel paraat.
Veel mensen voelen zich al schuldig bij het idee. Ze zeggen tegen zichzelf: “Als mensen dit echt meemaken, is het minste wat ik kan doen: kijken, lezen, getuige zijn.” Dat plichtsgevoel kan sterk zijn. Het zet je ook vast.
Eerlijk is eerlijk: niemand leest elk breaking verhaal op een gezonde manier. De meesten van ons scannen, reageren en verdoven dan. De schuld groeit, samen met een verborgen wrok tegenover de eindeloze stroom slecht nieuws. Je kan sneller snauwen naar geliefden, je te leeg voelen om lokaal te helpen, of berichten van vrienden die het moeilijk hebben beginnen te vermijden.
De paradox is hard: hoe meer je jezelf zonder grenzen blootstelt, hoe minder aanwezig en meelevend je uiteindelijk wordt.
Voor die stille erosie van je emotionele draagkracht bestaat een naam. Therapeuten en hulpverleners noemen het secundaire traumatisering, en het treft niet alleen professionals. Gewone mensen kunnen het ervaren door online ondergedompeld te raken in andermans pijn.
Je hoeft niet midden in een ramp te zitten om erdoor gewond te raken. Je empathie is poreus, en de verhalen die je consumeert sijpelen naar binnen.
Om te voorkomen dat die empathie opbrandt, helpt het om passief getuige zijn te vertalen naar kleine, geaarde acties. Geen grote gebaren-gewoon simpele stappen zoals:
- Eén doel kiezen om te steunen, in plaats van elke crisis tegelijk te volgen
- Een klein bedrag per maand doneren, zodat je niet het gevoel hebt dat je moet “betalen” met constante onrust
- Lokaal vrijwilligerswerk doen, waar je zenuwstelsel ook opluchting en handelingskracht kan ervaren
- Elke zware nieuwssessie balanceren met iets kalmerends: een wandeling, muziek, een telefoontje met een vriend(in)
- Openlijk praten over je gevoelloosheid met iemand die je vertrouwt, in plaats van jezelf stilletjes de schuld te geven
Leven met het nieuws zonder jezelf te verliezen
Secundaire traumatisering ziet er niet altijd dramatisch uit. Soms ziet het eruit als niet meer zo makkelijk lachen als vroeger. Of wegzonen midden in een gesprek omdat je brein die clip van vanochtend nog aan het verwerken is. Soms is het een stille vrees wanneer je wakker wordt, omdat je weet dat het eerste wat je telefoon toont weer een ramp is.
Je bent niet kapot omdat je zo reageert. Je bent ook niet egoïstisch als je even afstand nodig hebt. Emotionele gevoelloosheid is minder een persoonlijke tekortkoming en meer een menselijke reactie op een wereld die elke tragedie de hele dag door rechtstreeks in je handen legt.
De vraag is niet of je genoeg geeft om de wereld. De echte vraag is hoe je duurzaam kan geven om iets, zonder je mentale stabiliteit te offeren op het altaar van constante alertheid.
Dat kan betekenen dat je experimenteert: één week met strikte nieuwsvensters, een andere week waarin je grafische video’s volledig vermijdt, nog een week waarin je focust op longreads in plaats van shockclips. Misschien ontvolg je bepaalde accounts, of vraag je een vriend(in) om je te zeggen als er echt iets groots gebeurt, in plaats van obsessief te checken.
Sommige dagen glijd je terug in het scrollen. Andere dagen voel je je wat meer gegrond-meer in staat om zowel de pijn van de wereld als je eigen kleine vreugdes in hetzelfde lichaam te dragen. Emotioneel leven is geen aan/uit-schakelaar; het is een draaiknop die je mag bijstellen.
Als iets in jou dat vlakke, verdoofde gevoel van het begin herkende, dan let je al op. En dat stille opmerken is de eerste stap weg van die stille opstapeling, en naar een manier om met de wereld betrokken te blijven zonder jezelf uit te wissen.
| Kernpunt | Detail | Waarde voor de lezer |
|---|---|---|
| Emotionele gevoelloosheid is beschermend | Het brein dempt gevoelens na herhaalde blootstelling aan verontrustend nieuws | Vermindert zelfverwijt en verklaart waarom je je “uitgeschakeld” voelt |
| Secundaire traumatisering stapelt zich stil op | Kleine doses andermans pijn via schermen tellen op doorheen de tijd | Helpt je vroege signalen herkennen vóór burn-out of instorting |
| Grenzen kunnen eenvoudig en concreet zijn | Tijdgebonden nieuwsvensters, geen grafische video’s, focus op één doel | Geeft praktische tools om geïnformeerd te blijven zonder overspoeld te raken |
FAQ:
- Vraag 1 Waarom voel ik niets wanneer ik over afschuwelijke gebeurtenissen lees?
- Vraag 2 Kan je echt trauma oplopen door alleen maar naar het nieuws te kijken?
- Vraag 3 Hoe weet ik of ik secundaire traumatisering ervaar of gewoon stress?
- Vraag 4 Wat kan ik doen als ik me schuldig voel omdat ik het nieuws uitzet?
- Vraag 5 Wanneer moet ik overwegen professionele hulp te zoeken hiervoor?
Reacties
Nog geen reacties. Wees de eerste!
Laat een reactie achter